Als de poolnacht valt, komt het noorden tot leven

Als je denkt dat je in de dagenlange duisternis van de poolnachten alleen bent, dan heb je het mis. Gehuld achter een gordijn van duisternis schuilt een prachtig en actief ecosysteem waar biologen het warm van krijgen.

Jørgen Berge van The Arctic University in Noorwegen en the University Centre in Spitsbergen, wilde nader onderzoeken wat er beweegt en leeft tijdens de poolnachten. Aanleiding hiervoor was een voorval op een klein bootje in de fjorden van Spitsbergen. “Boven ons was een heldere, winterse sterrenhemel, maar beneden ons zagen we talloze blauwgroene ‘sterren’ in het diepe” zegt Berge. Dit was letterlijk een heldere aanwijzing dat het ecosysteem niet in een ruststand verkeerde, waarvan eerder altijd werd gedacht dat dit wel het geval was. Hij publiceert vandaag zijn bevindingen in het wetenschappelijke tijdschrift Current Biology.

Veel nachtelijke activiteit
Spitsbergen ligt boven de Poolcirkel, wat betekent dat dit gebied jaarlijks 117 poolnachten heeft. Tijdens de tweede helft, die het meest donker is van deze periode, hebben de onderzoekers de biologische activiteit bestudeerd. Het is logisch om te denken dat er tijdens de poolnachten weinig activiteit plaatsvindt. Vele organismen die onderaan de voedselketen staan, hebben immers zonlicht nodig voor de fotosynthese. Toch zagen de onderzoekers dat bijvoorbeeld zoöplankton zich gewoon voortplant in de winter, niet per se in de bloeiperiode van de lente. Vooral roeipootkreeftjes bedrijven graag de liefde met het licht uit: van dit soort troffen de onderzoekers meer aan in de winter dan tijdens lichtere dagen.

Ook bepaalde zeevogels zoals alken, zeekoeten, stormvogels, drieteenmeeuwen, en grote burgemeesters (meeuwen) overleven tijdens de donkere dagen van Spitsbergen. Deze vogels zijn visueel ingestelde jagers, maar toch weten ze voldoende voedsel te vinden om te overleven. Vermoed wordt dat de vogels zich voeden met krill (lichtgevende garnaaltjes) maar het kan ook zijn dat ze minder visueel georiënteerd zijn in het donker dan aanvankelijk werd gedacht. Om dit zeker te weten zal nog meer onderzoek gedaan moeten worden.

Walhalla voor biologen
Het beeld dat onderzoekers hebben van de poolnachten is vanaf nu voorgoed veranderd. Het Arctische gebied is voor de Noorse biologen een waar Walhalla waar ze de komende jaren nog even zoet mee zullen zijn. Zo weten ze nog niet helemaal zeker hoé het mogelijk is dat een heel ecosysteem in het donker zo actief kan zijn. Waarschijnlijk hebben de organismen helemaal onderaan de voedselketen (zoals bacteriën en algen) maar heel weinig zonlicht nodig voor de fotosynthese. Ook stellen de onderzoekers dat er in het poolgebied voornamelijk opportunistische dieren leven: er wordt gegeten wat de pot schaft.

De toekomst van het Arctische gebied
Het is van groot belang dat er in de toekomst meer onderzoek wordt gedaan. De laatste twee winters is de temperatuur in Spitsbergen met 2 tot 3 graden Celsius gestegen vergeleken met de twee jaren ervoor. Doordat het gebied sinds 2006 grotendeels vrij van ijs is, krijgt het zeewater ook steeds meer toegang tot het gebied. Dit beïnvloed de oceanografie en biologie aanzienlijk. Om beter in te kunnen spelen op de toekomstige verwachtingen, is het van belang dat men bewust wordt van de processen die op dit moment plaatsvinden.

Dit artikel verscheen in oktober 2016 op nationalgeographic.nl.

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s